Από τη μάχη για το νερό στην κυριαρχία του ΑΙ: Οι 10 παγκόσμιες προκλήσεις του 2026

Η παγκόσμια επιχειρηματική σκηνή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας και μετασχηματισμού, όπου η γεωστρατηγική αναδεικνύεται σε κυρίαρχο παράγοντα διαμόρφωσης του λειτουργικού περιβάλλοντος. Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΥ, 2026 Geostrategic Outlook, οι γεωπολιτικές δυναμικές αναμένεται να συνεχίσουν να επηρεάζουν καθοριστικά τις αγορές και τις επιχειρήσεις και το 2026.

Η έκθεση παρουσιάζει τις 10 κρισιμότερες γεωπολιτικές εξελίξεις, οι οποίες αναμένεται να καθορίσουν αυτή τη χρονιά, σε τρεις βασικούς άξονες.

Κρατικός παρεμβατισμός

Ο ρόλος του κράτους θα συνεχίσει να επηρεάζει το οικονομικό γίγνεσθαι, μέσω κρατικών επιχορηγήσεων, περιοριστικών εμπορικών πολιτικών και κρατικών συμμετοχών σε εταιρείες.

Εμπόριο υπό πίεση

Το διεθνές εμπόριο θα διαμορφωθεί από τον εμπορικό ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας. Έτσι, το 2026, οι δασμοί και οι περιορισμοί στις εξαγωγές, μεταξύ άλλων, θα φέρουν νέες προκλήσεις για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη και cybersecurity

Με την άνοδο των κυβερνοεπιθέσεων εξαιτίας γεωπολιτικών κρίσεων και τεχνολογικών ανταγωνισμών, τα κράτη συνεχίζουν να αναβαθμίζουν την ψηφιακή τους κυριαρχία, με επίκεντρο το AI και το cybersecurity.

Γεωπολιτική των πόρων

Τα φαινόμενα λειψυδρίας ήδη επηρεάζουν τέσσερα δισεκατομμύρια ανθρώπους στη γη, αναδιαμορφώνοντας τις σχέσεις μεταξύ κρατών. Συγκεκριμένα, οι αυξημένες απαιτήσεις πόρων για κατασκευή data centers και ημιαγωγών, θα πυροδοτήσουν πολιτικές κρίσεις και μια νέα προτεραιοποίηση στην κατανομή των υδατικών πόρων.

«Μάχη» για τις σπάνιες γαίες

Οι σπάνιες γαίες, έχοντας μεγάλη σημασία για τις ψηφιακές τεχνολογίες, τις μπαταρίες υψηλής χωρητικότητας και τα αμυντικά συστήματα, έχουν οδηγήσει σε ένα νέο πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού, φέρνοντας νέα πρότυπα παραγωγής και εμπορίου.

Χρέος, κεφάλαιο και συναλλάγματα

Το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει υπερφορτωθεί από δανεισμό, με τα υψηλά κόστη εξυπηρέτησης του χρέους να επηρεάζουν τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική σταθερότητα των κρατών. Έτσι, εδραιώνεται ένα καθεστώς υπέρμετρης ευαισθησίας στις μεταβολές των επιτοκίων που, σε συνδυασμό με τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό και την πολιτική εργαλειοποίηση της διάθεσης κεφαλαίου, θα μεταβάλλουν σημαντικά το περίγραμμα του οικονομικού συστήματος το 2026.

Πεδία αντιπαράθεσης

Το 2026, η Βόρεια Αμερική θα χαρακτηριστεί από έντονες διακυμάνσεις, με τον Καναδά και το Μεξικό να προσαρμόζουν τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ, ενώ θα αντιμετωπίζουν και τις δικές τους εγχώριες προκλήσεις.

Ασία-Ειρηνικός: Οικονομική ασφάλεια

Την επόμενη χρονιά η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού θα συνεχίσει να αποτελεί το βασικό πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού, με σημαντικό στρατηγικό βάρος. Οι κυβερνήσεις της περιοχής θα επιμείνουν στην οικονομική ασφάλεια, επιδιώκοντας να ισορροπήσουν εγχώρια οικονομία και εθνική ασφάλεια.

Ευρώπη: Σε σταυροδρόμι

Μετά την κλιμάκωση του ουκρανικού μετώπου, η σχέση Ευρώπης και ΗΠΑ εισέρχεται σε μία νέα περίοδο. Το 2026, η Ευρώπη θα βρεθεί σε ένα σταυροδρόμι σε θέματα ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας, συνεχώς επηρεαζόμενη από εξωτερικές γεωπολιτικές δυνάμεις και εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Μέση Ανατολή: Ανασύνταξη

Το 2026 θα αποτελέσει έτος ανασύνταξης για τη Μέση Ανατολή, υπό την πίεση συρράξεων, διπλωματικών προσεγγίσεων και ενός εξελισσόμενου οικονομικού περιβάλλοντος. Έτσι, τόσο οι τοπικοί, όσο και οι εξωτερικοί παράγοντες, θα επαναξιολογήσουν τις θέσεις τους, οδηγώντας σε οικονομικό ανταγωνισμό και ευκαιρίες για επενδύσεις.

Ο Γιώργος Παπαδημητρίου, Διευθύνων Σύμβουλος της ΕΥ Ελλάδος, δήλωσε: «Ο κόσμος εισέρχεται, το 2026, σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, υπό την επήρεια μιας σειράς από ανατρεπτικές, διαρκώς επιταχυνόμενες και αλληλένδετες δυνάμεις. Τα δέκα πεδία παγκόσμιων συγκρούσεων που αναλύει η έκθεση, αναδεικνύουν με σαφή τρόπο το μέγεθος των προκλήσεων που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι οργανισμοί το 2026. Η γεωστρατηγική ανάλυση οφείλει πλέον να βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής των επιχειρήσεων, για να μπορέσουν να γίνουν πιο ανθεκτικές στους αναδυόμενους κινδύνους, αλλά και να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες για τη δημιουργία αξίας».

Τρεις προτάσεις στρατηγικής για τους οργανισμούς

Για να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν σε αυτό το τοπίο μεγάλων αλλαγών, οι οργανισμοί οφείλουν να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να μετριάσουν τους κινδύνους, αλλά και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που διαμορφώνονται. Η έκθεση της EY συστήνει στις επιχειρήσεις να εστιάσουν στις ακόλουθες τρεις προτεραιότητες:

Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας προϋποθέτει τη μετάβαση από τις παραδοσιακές πρακτικές μετριασμού των επιπτώσεων, σε μια πιο στρατηγική, προληπτική προσέγγιση, που ενσωματώνει σχεδιασμό σεναρίων, αξιολόγηση κινδύνων, πλαίσια ανοχής στο ρίσκο και στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου.

Η διαχείριση των γεωστρατηγικών θεμάτων, απαιτεί διατμηματική συνεργασία εντός του οργανισμού, από την οικονομική διεύθυνση, έως τη νομική υποστήριξη, και το IT. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα του ρυθμιστικού πλαισίου, ιδίως σε θέματα δεδομένων και ΑΙ, καθιστά αναγκαία την κεντρική εποπτεία και τον καλύτερο συντονισμό των ομάδων.

Η υιοθέτηση μιας εταιρικής στρατηγικής που είναι εναρμονισμένη με τη γεωπολιτική, μπορεί να βοηθήσει τα στελέχη να λαμβάνουν συνεπείς αποφάσεις σχετικά με το πού να επενδύσουν και να αποεπενδύσουν, και πώς να διαμορφώσουν τις δραστηριότητες και τις συνεργασίες.